Pasożytnicze zarażenia ośrodkowego układu nerwowego

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu wywołane przez pasożyty występuje bardzo rzadko i są to zwykle zarażenia wtórne. W Polsce najczęściej dochodzi do zarażenia toksoplazmozą (Toxoplasma gondii), która wykazuje szczególne powinowactwo do tkanki mózgowej. Inne czynniki etiologiczne to: toksokaroza (Toxocara), wągrzyca (Taenia solium), bąblowica (Echinococcus).

Toksokaroza


Toksokroza jest chorobą wywołaną przez wędrujące larwy robaków obłych (Toxocara canis, rzadziej T. cati). Do zarażenia dochodzi przez spożycie pokarmów zanieczyszczonych odchodami psów i kotów zawierającymi jaja pasożyta oraz przez brudne ręce. W przewodzie pokarmowym człowieka z jaj uwalniają się larwy, które drogą krwi przedostają się do innych narządów, w tym mózgu. Objawy zależą od ogniska lokalizacji w mózgu. W rozpoznawaniu toksokarozy podstawą są badania serologiczne. W leczeniu wykorzystywany jest albendazol i dietylkarbamazyna.

Wągrzyca


Wągrzyca jest schorzeniem spowodowanym przez larwalną postać tasiemca uzbrojonego. Do zarażenia dochodzi przez spożycie pokarmów zanieczyszczonych jajami tasiemca. Z przewodu pokarmowego drogą krwi pasożyt przedostaje się do tkanek człowieka, również do mózgu, gdzie dochodzi do przekształcenia w wągry dające objawy charakterystyczne dla guza czy obrzęku mózgu.

Do objawów należą: ból głowy, drgawki, wymioty, zaburzenia widzenia, zaburzenia ruchu, mowy, zmiany w zachowaniu chorego. Okres od zakażenia do wystąpienia objawów może trwać nawet 30 lat. W diagnostyce wykorzystywane są badania serologiczne, PMR, obrazowe. Leczenie obejmuje przyjmowanie prazykwantelu lub albendazolu. W przypadku dogodnej lokalizacji wykonywane jest chirurgiczne usunięcie pasożyta.

Bąblowica


Bąblowica wywołana jest przez larwalną postać tasiemca bąblowcowego (Echinococcus granulosus i Echinococcus multilocularis). Człowiek zaraża się jajami pasożyta znajdującymi się w produktach spożywczych, wodzie, przez brudne ręce. W przewodzie pokarmowym dochodzi do wyklucia się larw z jaj i drogą krwi przedostania się do różnych narządów. Początek choroby jest zwykle bezobjawowy.

Lokalizacja larwy w postaci cysty w mózgu przedstawia przede wszystkim objawy uciskowe. Cysty rosną powoli odkształcając tkanki a w ich wnętrzu powstają torbiele potomne. Rozpoznanie ustalane jest na podstawie badań obrazowych i serologicznych. Leczenie polega na chirurgicznym usunięciu torbieli przy dogodnej lokalizacji oraz podawaniu albendazolu, mebendazolu.

Dorota Kozera

Literatura:
1) Z. Dziubek: "Choroby zakaźne i pasożytnicze".
2) J. Cianciara, J. Juszczyk: "Choroby zakaźne i pasożytnicze".